Τι είναι η ψυχοθεραπεία;
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι μία βραχύχρονη ή μακρόχρονη θεραπεία, η οποία βασίζεται στην αμοιβαία δέσμευση μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου. Αποτελεί έναν χώρο, ένα ασφαλές μέρος, όπου ο θεραπευόμενος/η μπορεί να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του, να εκφράσει τις πιο βαθιές του σκέψεις χωρίς να κριθεί, να ανακουφίσει τις ανησυχίες του, να εκφράσει τα συναισθήματά του και να καλλιεργήσει υγιείς σχέσεις.
Η θεραπευτική σχέση είναι το βασικό θεμέλιο για την ψυχοθεραπεία, καθώς μέσα από τη σχέση με το θεραπευτή μας μπορούμε να βρούμε ένα καθρέφτη της σχέσης μας με τους σημαντικούς άλλους της ζωής μας.
Ο κάθε θεραπευτής έχει μία δική του προσέγγιση θεραπείας, ωστόσο το ειλικρινές ενδιαφέρον, η απουσία κριτικής και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα του κάθε ανθρώπου είναι θεμελιώδη στοιχεία της θεραπείας.
Η προσέγγιση SANE
Η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση στην οποία έχω ειδικευτεί είναι η προσέγγιση SANE (System-Attachment-Narrative-Encephalon). Πρόκειται για μία ολιστική προσέγγιση που αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως ένα διαρκώς εξελισσόμενο πολύπλευρο άτομο μέσα από διαφορετικές οπτικές.
System – Συστημική οπτική
Η συστημική οπτική προσεγγίζει το άτομο, ως μέρος ενός συστήματος, με το οποίο αλληλοεπιδρά. Η οικογένεια είναι το πρώτο και πιο βασικό σύστημα, στο οποίο βρίσκεται ο άνθρωπος και η θέση που έχει σε αυτό, μπορεί να τον επηρεάζει σε όλη του τη ζωή. Οι ρόλοι που αναλαμβάνει ένα άτομο στην οικογένεια του, τα μοτίβα συμπεριφοράς, η δυναμική των σχέσεων με τους γονείς και τα αδέρφια είναι στοιχεία που καθρεφτίζονται μετέπειτα στην ενήλική ζωή, τόσο στη σχέση με τον εαυτό, όσο και σε άλλες σχέσεις, ερωτικές, φιλικές, επαγγελματικές. Ο θεραπευτής θα βοηθήσει το άτομο να κατανοήσει αυτή την αλληλεπίδραση, να αναγνωρίσει τα μοτίβα συμπεριφοράς και να υιοθετήσει έναν πιο πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή του, ενισχύοντας τα υγιή κομμάτια του εαυτού του.
Attachment – Η θεωρία συναισθηματικού δεσμού
Από τη γέννησή μας δημιουργούμε ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς με τους ανθρώπους που μας φροντίζουν και μας προστατεύουν, όπως οι γονείς ή οι κηδεμόνες. Αυτοί οι δεσμοί είναι θεμελιώδεις για την ανάπτυξή μας και μας βοηθούν να νιώθουμε ασφαλείς και προστατευμένοι.
Όταν είμαστε παιδιά, για παράδειγμα, ο δεσμός με τη μητέρα ή τον πατέρα, μας παρέχει μία αίσθηση ασφάλειας, πράγμα που μας επιτρέπει να εξερευνούμε τον κόσμο γύρω μας, γιατί ξέρουμε ότι έχουμε κάποιον να μας υποστηρίζει και στον οποίο μπορούμε να επιστρέψουμε και να βασιστούμε.
Η θεωρία δείχνει ότι οι συναισθηματικοί δεσμοί που αναπτύσσουμε στην παιδική ηλικία επηρεάζουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και διαχειριζόμαστε τις σχέσεις μας ως ενήλικες, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αναγνωρίζουμε και εκφράζουμε τα συναισθήματά μας.
Η αναγνώριση και έκφραση όλων των συναισθημάτων με υγιείς και βοηθητικούς για εμάς τρόπους είναι ένας από τους βασικούς στόχους της ψυχοθεραπείας.
Αφηγηματική – Διαλογική οπτική
Ο εαυτός μας είναι πολύπλευρος και αποτελείται από φωνές σημαντικών άλλων (οικογένεια, σχολείο, κοινωνικός περίγυρος) που έχουμε ενσωματώσει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Οι φωνές αυτές μπορεί να είναι συμπονετικές και να μας βοηθούν να εξελιχθούμε, αλλά και πιο επικριτικές, οι οποίες μας δυσκολεύουν και μας ακινητοποιούν. Μέσα από τη θεραπεία, προσπαθούμε να αναγνωρίσουμε αυτές τις φωνές, να καταλάβουμε «Ποιος μιλάει..;» και να αναδείξουμε τα υγιή και φωτεινά κομμάτια του εαυτού.
Encephalon – Νευροεπιστήμες
Οι νευροεπιστήμες μας βοηθούν να κατανοήσουμε τη λειτουργία του εγκεφάλου και το πώς οι εμπειρίες που έχουμε από την παιδική μας ηλικία επηρεάζουν τη λειτουργία του. Οι εμπειρίες μας μέσα σε αυτά τα συναισθηματικά πλαίσια ενεργοποιούν συγκεκριμένα μέρη του εγκεφάλου, όπως η αμυγδαλή (που σχετίζεται με τα συναισθήματα, όπως ο φόβος) και τον προμετωπιαίο φλοιό (που σχετίζεται με την αυτογνωσία και τη ρύθμιση των συναισθημάτων).
Η ενσωμάτωση των νευροεπιστημονικών ευρημάτων επιτρέπει στους θεραπευόμενους να κατανοήσουν τους εγκεφαλικούς μηχανισμούς που συνδέονται με συμπτώματα, συναισθήματα ή συμπεριφορές τους. Ο εγκέφαλος διατηρεί την πλαστικότητα του σε όλη τη ζωή του ατόμου, επομένως τα νευρωνικά δίκτυα και οι συνδέσεις τους είναι δυνατόν να διαμορφώθούν μέσα από επανορθωτικές συναισθηματικές εμπειρίες, όπως η ψυχοθεραπεία.
Παραπομπές
Androutsopoulou, A., Bafiti, T., & Kalarritis, G. (2021/2). ‘From mind to culture’: Developing a Treatment Plan Manual for the enriched systemic psychotherapy perspective SANE-System Attachment Narrative Encephalon®. In M. Mariotti, G. Saba, & P. Stratton (Eds.), Handbook of Systemic Approaches to Psychotherapy Manuals: Integrating Research, Practice, and Training. (EFTA Series, 6th volume). Springer